Lasagne

Lasagne

Lasagne to prawdopodobnie druga po pizzy najpopularniejsza włoska potrawa na świecie. Nazwa lasagne odnosi się zarówno do rodzaju makaronu w postaci dużych (zwykle 10×15 centymetrów) prostokątnych płatów, jak i do dania przygotowywanego na bazie tego makaronu. Lasagne powstaje z ułożonych na przemian warstw makaronu i sosu, zazwyczaj z takimi składnikami jak mięso, warzywa i ser. Całość wieńczy roztopiony tarty ser. Makaron lasagne najczęściej łączony jest z pozostałymi składnikami już po delikatnym obgotowaniu. Ale niektórzy kucharze wolą stosować makaron surowy – danie należy wówczas obficiej podlać sosem, aby płaty lasagne mogły się w nim ugotować. Potrawę zapieka się w piecu (al forno), a powstałą zapiekankę kroi na kwadratowe porcje.

Skąd się wzięła lasagne?

Lasagne to prawdopodobnie najstarszy makaron na świecie! Jego historia wiedzie nas aż do starożytnej Grecji. Jedna z teorii głosi, że słowo „lasagne” pochodzi od greckiego laganon – płaskiego arkusza makaronowego ciasta pokrojonego w paski. Danie niewiele miało oczywiście wspólnego z takimi lasagne, jakie znamy obecnie. Zapożyczenie tego słowa przez Rzymian odnosiło się też raczej do metody warstwowego układania ciasta, a nie składników użytych do przygotowania potrawy. Co ciekawe, w języku greckim słowo podobne do laganon wciąż funkcjonuje. Lagana to w Grecji określenie płaskiego, cienkiego chleba, wypiekanego tradycyjnie na święto Czystego Poniedziałku, czyli pierwszy dzień Wielkiego Postu. Greckie tropy lasagne mogą się wiązać także z innymi terminami. Greckie nazwy lasana albo lasanon oznaczały „garnki do gotowania”. Rzymianie przygarnęli te określenia i przerobili je na lasanum, czyli „pojemnik” lub „garnek”. Istnienie tych naczyń, całkiem być może podobnych do tych, w jakich dziś pieczę się lasagne, potwierdza antyczna książka kucharska De re coquinaria autorstwa Marcusa Gaviusa Apiciusa

Możemy się spotkać także z innymi poglądami na temat pochodzenia słowa „lasagne”. Przenieśmy się jakieś 1200 lat do przodu. W XIV-wiecznej książce kucharskiej The Forme of Cury, napisanej przez nadwornego kucharza Króla Ryszarda II, pojawia się angielska potrawa zwana loseyn. Danie to wykazuje zadziwiające wprost podobieństwo do włoskiej lasagne, zarówno jeśli chodzi o wykorzystywane składniki (z wyjątkiem oczywiście pomidorów, na które trzeba w Europie jeszcze trochę zaczekać), jak i warstwową strukturę.

Historia lasagne

Włoska lasagna narodziła się w Neapolu. Pierwszy odnotowany przepis, w książce kucharskiej Liber de Coquina, pochodzi z XIV wieku. Podobieństwo do współczesnej lasagne jest jednak niewielkie. W Liber de Coquina możemy przeczytać o daniu ze sfermentowanego ciasta, spłaszczonego na cienkie arkusze, gotowanego i posypywanego serem. Ten dość wątpliwy rarytas zwykło się jadać przy pomocy małego drewnianego szpikulca. Sto lat później pojawiają się przepisy na lasagne zalecające gotowanie makaronu w rosole z kurczaka, a później pokrywanie go zwierzęcym tłuszczem lub posypywanie orzechami. Są warstwy? Są.

Rewolucja w recepturach na lasagne – i nie tylko na lasagne, ale na niemal wszystkie włoskie potrawy – następuje w XVII wieku. Wówczas to pojawiają się w Italii pomidory! Pierwsza książka z przepisami na potrawy z pomidorów ukazuje się w Neapolu w 1692 roku, możliwe jednak, że autor splagiatował jakieś Hiszpańskie dzieło.

Najpopularniejsze rodzaje lasagne

  • Lasagna napoli. Lasagna napoli to danie uwielbiane przez wegetarian we wszystkich zakątkach globu. Podstawowym składnikiem jest sos napoli, przygotowywany z pomidorów, oliwy z oliwek, czosnku, suszonego tymianku i oregano oraz świeżej bazylii. Ostatnią warstwę może tworzyć sos beszamelowy, czyli rodzaj zasmażki z mąki na maśle rozprowadzonej mlekiem, przyprawionej solą, pieprzem, gałką muszkatołowa i sokiem z cytryny. Beszamel wymyślił ponoć wysoki rangą urzędnik na dworze Ludwika XIV, niejaki Louis de Béchameil.
  • Lasagne bolognese. Lasagne alla bolognese to kulinarny klasyk z prowincji Emilia-Romania. Lasagne bolognese występuje w dwóch odmianach: tylko z ragu bolognese, czyli ciężkim mięsnym sosem, albo z ragu bolognese, sosem beszamelowym i grubą warstwą sera. Ten drugi wariant jest szczególnie popularny poza Włochami, także u nas.
  • Lasagne di carnevale. Lasagne di carnevale to kolejna słynna lasagne o neapolitańskim rodowodzie. W skład potrawy wchodzą: lokalna kiełbasa, małe smażone klopsiki, ugotowane na twardo jaja, sery mozzarella i ricotta oraz ragu alla napoletana, czyli sos mięsny.
  • Inne popularne odmiany lasagne to: lasagne ze szpinakiem (lub lasagne z łososiem i szpinakiem), lasagne z warzywami, lasagne z grzybami a nawet lasagne z owocami morza.

Ciekawostki o lasagne

  • 29 lipca obchodzi się Międzynarodowy Dzień Lasagne
  • Tak wielka popularność lasagne w USA i w UK to na pewno po części zasługa pewnego grubiutkiego, bardzo leniwego, ale bardzo sympatycznego rudego kociaka. Kot Garfield, bo oczywiście to o nim mowa, jest najlepszym ambasadorem lasagne bolognese, jakiego mogliby sobie wymarzyć promotorzy tradycyjnej kuchni bolońskiej. Ulubione danie Garfielda po raz pierwszy zaprezentowano w komiksie, który ukazał się 15 lipca 1978 roku. „Nature’s most perfect food.”, to słowa, którymi Garfield opisuje ten wspaniały przysmak. Dzięki Garfieldowi lasagne zawędrowała także do świata gier komputerowych. Młodsi użytkownicy PS2 mogli w 2007 roku miło spędzić czas, grając w „Garfield: Lasagna World Tour”.